Vakantiegeld berekenen arbeider: eenvoudige stappen voor werkgevers

Gepubliceerd op
23/1/2026
Vakantiegeld berekenen arbeider: eenvoudige stappen voor werkgevers
In 20 minuten leggen we alles uit.

Wij zijn enthousiast om u te laten zien hoe Shyfter u zal helpen kostbare tijd te besparen bij het beheren van uw roosters.

Vraag een gratis demo
Probeer Shyfter de komende 14 dagen.

Krijg uw volledig werkende versie van Shyfter en begin met plannen of tijdregistratie in de komende 5 minuten.

Probeer nu gratis

Als manager in de horeca of retail het vakantiegeld voor een arbeider berekenen? Dan stap je in een compleet andere wereld dan die van de bedienden. Het cruciale verschil is dat jij het geld niet rechtstreeks op hun rekening stort. De berekening is gebaseerd op 15,38% van het brutoloon van vorig jaar, maar dat loon wordt eerst nog eens "opgeplooid" naar 108%. Het geld zelf? Dat komt van een vakantiefonds, zoals de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie (RJV).

De basisprincipes van vakantiegeld voor arbeiders doorgronden

Een loonadministratie zonder fouten is de droom van elke manager. Het vakantiegeld voor arbeiders is daarin een uniek – en soms lastig – hoofdstuk. Het systeem zit fundamenteel anders in elkaar dan dat voor bedienden, wat vaak voor verwarring zorgt op de werkvloer.

Het belangrijkste om te onthouden is dat jouw rol als werkgever verschuift. Je bent geen directe uitbetaler, maar een doorgever.

In tegenstelling tot bedienden, die hun vakantiegeld netjes van jou krijgen, bouwen arbeiders hun rechten op via bijdragen die jij doorstort aan een vakantiefonds. Dat fonds neemt de uiteindelijke berekening en de uitbetaling aan je medewerker voor zijn rekening.

Vakantiedienstjaar versus vakantiejaar

De hele berekening rust op twee begrippen die je absoluut moet snappen om fouten te vermijden. Het klinkt misschien wat schools, maar dit is echt de kern:

  • Vakantiedienstjaar: Dit is simpelweg het kalenderjaar vóór het jaar waarin de vakantie wordt genomen. De prestaties en het loon van je arbeider in dít jaar bepalen de hoogte van het vakantiegeld.
  • Vakantiejaar: Dit is het huidige kalenderjaar. Het jaar waarin je medewerker zijn opgebouwde vakantiedagen opneemt en het bijhorende vakantiegeld ontvangt.

Kort door de bocht: wat je arbeider vorig jaar heeft verdiend, bepaalt hoeveel vakantiegeld hij dit jaar krijgt. Een correcte registratie van die prestaties is dus goud waard. Gelukkig kan een efficiënt beheer van verlof en afwezigheid dit proces een pak eenvoudiger maken.

"Een klassieke fout die ik vaak zie, is dat managers de regels voor bedienden spiegelen op arbeiders. Dat leidt niet alleen tot foute verwachtingen bij je personeel, maar ook tot een administratieve knoeiboel. Het is dus cruciaal om het onderscheid scherp te houden."

Vergelijking vakantiegeldsysteem arbeider vs bediende

Om de verschillen glashelder te maken, zetten we de twee systemen even naast elkaar. Dit overzicht toont de fundamentele verschillen in berekening, betaling en verantwoordelijkheid.

  • Wie betaalt?
    • Arbeider: Een vakantiefonds (bv. RJV)
    • Bediende: De werkgever zelf
  • Berekeningsbasis
    • Arbeider: 15,38% op 108% van het brutoloon vorig jaar
    • Bediende: Enkel & dubbel vakantiegeld, gebaseerd op huidig loon
  • Rol werkgever
    • Arbeider: Betaalt sociale bijdragen aan het fonds
    • Bediende: Berekent en betaalt rechtstreeks aan de werknemer
  • Moment van betaling
    • Arbeider: Eén keer per jaar door het fonds (meestal mei/juni)
    • Bediende: Doorlopende betaling loon (enkel) + eenmalig dubbel

Zoals je ziet, is de aanpak voor arbeiders veel meer gecentraliseerd, wat voor jou als werkgever een andere administratieve flow betekent.

De rol van het vakantiefonds

Het systeem voor arbeiders in België is dus gecentraliseerd. Verschillende vakantiefondsen zijn verantwoordelijk voor specifieke sectoren. Voor de meeste branches, waaronder de horeca en retail, is de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie (RJV) de spilfiguur.

Dit systeem neemt een hoop werk uit jouw handen. Jij betaalt je bijdragen correct en op tijd, en het fonds regelt de rest: van de finale berekening tot de storting op de rekening van je werknemer. Wil je de details over de werking van de RJV nog eens nalezen? Dan kan je altijd op hun website terecht.

De formule voor het brutovakantiegeld ontcijferd

De kern van de berekening voor het vakantiegeld van een arbeider draait om een specifieke formule. Op het eerste gezicht lijkt die misschien wat complex, maar eens je de logica doorhebt, wordt het een stuk eenvoudiger. Alles start met het brutoloon dat je arbeider verdiende tijdens het vakantiedienstjaar.

Dat is het totale brutoloon dat je medewerker het voorbije kalenderjaar heeft opgebouwd. Dit bedrag vormt de fundering voor de hele berekening.

Om het traject van werkgever tot werknemer te visualiseren, toont deze flow hoe het geld precies stroomt.

Een procesflowdiagram dat de stroom van vakantiegeld van werkgever via vakantiefonds naar de arbeider visualiseert.

Zoals je ziet, betaal jij als werkgever bijdragen aan het vakantiefonds. Dat fonds keert op zijn beurt het vakantiegeld rechtstreeks uit aan je arbeider.

De unieke 108%-regel

Voordat we het uiteindelijke percentage toepassen, gebeurt er iets unieks in het systeem voor arbeiders. Het totale brutoloon van het vakantiedienstjaar wordt niet zomaar aan 100% genomen, maar wordt eerst "opgeplooid" naar 108%.

Waarom deze extra stap? Dit mechanisme is historisch zo gegroeid. Het compenseert het feit dat arbeiders, in tegenstelling tot bedienden, geen loon ontvangen op hun vakantiedagen. Die 8% extra zorgt ervoor dat dit verlies wordt gedekt, zodat het vakantiegeld een volwaardige vervanging van het normale loon vormt.

Toepassing van het percentage van 15,38%

Zodra je het brutoloon hebt verhoogd naar 108%, is het tijd voor de finale stap in de brutoberekening. Op dit verhoogde bedrag pas je een percentage van 15,38% toe.

Dit percentage is een all-in bedrag. Het omvat zowel het enkel vakantiegeld (het loon voor de vakantiedagen) als het dubbel vakantiegeld (de extra premie voor vakantie-uitgaven). Voor een arbeider worden deze twee componenten dus niet apart berekend, maar samengevoegd in één bedrag.

De berekening start dus met het totale brutojaarloon van vorig jaar, dat wordt verhoogd naar 108%. Van dat bedrag wordt vervolgens 15,38% genomen als brutovakantiegeld. Wil je hier nog dieper op ingaan? Lees dan verder over hoe het vakantiegeld voor arbeiders precies wordt berekend.

Een concreet rekenvoorbeeld

Laten we het praktisch maken. Stel, je hebt een voltijdse kelner in dienst die vorig jaar een brutojaarloon van €30.000 verdiende. Hoe wordt zijn brutovakantiegeld voor dit jaar dan berekend?

  1. Verhoog het brutoloon naar 108%: €30.000 x 1,08 = €32.400
  2. Pas het percentage van 15,38% toe: €32.400 x 0,1538 = €4.982,72

Het brutovakantiegeld dat het vakantiefonds zal uitbetalen, bedraagt in dit geval €4.982,72. Dit is het bedrag waarop later nog sociale en fiscale inhoudingen gebeuren.

Het is cruciaal om te weten welke looncomponenten meetellen voor die basis. Variabele elementen zoals overloon of bepaalde premies moeten correct worden meegenomen in het brutojaarloon om de berekening juist te krijgen. Een foutje hierin kan de hele uitkomst beïnvloeden.

Welke looncomponenten tellen mee?

Niet elk bedrag op de loonfiche telt mee voor de berekening van het vakantiegeld. Het is belangrijk om hier een duidelijk onderscheid te maken, want dit legt de basis voor een correcte berekening.

Wat telt doorgaans wel mee?

  • Het vast brutoloon
  • Variabel loon (zoals commissies of stukloon)
  • Overloon en de bijhorende premies voor overwerk
  • Premies voor ploegen- of nachtwerk
  • Voordelen in natura (zoals een bedrijfswagen)

Wat telt doorgaans niet mee?

  • De eindejaarspremie
  • Maaltijd- en ecocheques
  • Terugbetaling van onkosten (zoals verplaatsingskosten)

Een correcte en gedetailleerde registratie van alle prestaties en verloningselementen doorheen het jaar is dus van vitaal belang. Dit vormt de basis waarop je sociaal secretariaat de juiste bijdragen voor het vakantiefonds berekent, wat uiteindelijk leidt tot een foutloos vakantiegeld voor je medewerker.

Deeltijdse contracten en variabele uren aanpakken

In sectoren als horeca en retail zijn klassieke voltijdse contracten vaak de uitzondering, niet de regel. De kans is groot dat je team een mix is van deeltijdse krachten, flexi-jobbers en studenten, allemaal met wisselende uurroosters. Dit maakt de berekening van het vakantiegeld op het eerste gezicht wat complexer, maar de kern blijft simpel: elke gewerkte euro telt mee voor de opbouw van vakantierechten.

Vier stripfiguren die verschillende beroepen en werktijden met pro rata berekeningen en grafieken tonen.

Voor deze medewerkers passen we een pro rata berekening toe. Simpel gezegd betekent dit dat het bedrag recht evenredig is met wat ze effectief gepresteerd hebben in het vakantiedienstjaar. Het vakantiefonds kijkt hiervoor naar het totale brutoloon dat jij voor die medewerker hebt aangegeven. Een ijzersterke registratie van elk gewerkt uur is dus absoluut essentieel.

Vakantiegeld berekenen voor deeltijdse medewerkers

Stel, je hebt een deeltijdse verkoper in dienst. Vorig jaar verdiende die persoon een brutojaarloon van €15.000. De berekening loopt exact gelijk aan die van een voltijdse kracht, alleen vertrek je van een lager basisbedrag.

  • Eerst verhogen we het brutoloon naar 108%:
    €15.000 x 1,08 = €16.200
  • Daarna passen we het percentage van 15,38% toe:
    €16.200 x 0,1538 = €2.491,56

Het brutovakantiegeld voor deze medewerker komt dus neer op €2.491,56. Dit laat zien dat het systeem eerlijk is: minder uren leiden tot een lager brutoloon en dus minder vakantiegeld, maar de formule zelf verandert niet.

De echte uitdaging bij variabele contracten is niet de wiskunde, maar de dataverzameling die eraan voorafgaat. Zonder een sluitende registratie van alle uren, overuren en premies, wordt de loonbasis onbetrouwbaar en de kans op fouten aanzienlijk.

Instroom en uitstroom van personeel doorheen het jaar

Wat als een medewerker midden in het jaar start of vertrekt? Ook hier is het pro rata-principe je houvast. Het vakantiefonds centraliseert de loongegevens van alle werkgevers waar een arbeider in het vakantiedienstjaar aan de slag was.

Een medewerker die in juli bij jou begint, bouwt vanaf dat moment vakantierechten op. Het loon dat hij van juli tot december verdient, vormt de basis voor zijn vakantiegeld in het volgende jaar. Hetzelfde geldt voor iemand die in maart vertrekt; het loon van januari tot maart telt mee voor de berekening. Nauwkeurige urenregistratie optimaliseren is hier de sleutel om dit proces vlekkeloos te laten verlopen.

De impact van flexi-jobs en studentencontracten

De lonen van flexi-jobbers en jobstudenten tellen evengoed mee voor de opbouw van vakantierechten. Ook al gaan deze statuten vaak gepaard met sterk wisselende roosters, de regel blijft eenvoudig: elke verdiende brutoloon draagt bij aan de pot.

Een voorbeeld uit de praktijk: een student werkt enkel op zaterdag in jouw brasserie en verdient op jaarbasis een totaal brutoloon van €5.000. Zijn brutovakantiegeld wordt dan als volgt berekend:

(€5.000 x 1,08) x 0,1538 = €830,52

Dit toont aan dat zelfs medewerkers die maar een beperkt aantal uren kloppen, recht hebben op een correct berekend vakantiegeld. Het is jouw verantwoordelijkheid als werkgever om hun prestaties correct door te geven aan het sociaal secretariaat. Alleen zo beschikt het vakantiefonds over de juiste data.

De weg van bruto naar netto: wat krijgt je arbeider écht op de rekening?

De brutoberekening correct hebben is natuurlijk de basis. Maar laten we eerlijk zijn: je medewerkers willen vooral weten welk bedrag er uiteindelijk op hun rekening komt. Transparantie daarover is goud waard voor een goede werkrelatie. Het voorkomt een hoop vragen en frustratie achteraf.

Het brutovakantiegeld is namelijk nooit het bedrag dat je arbeider effectief ontvangt. Net als bij een normaal loon gaan er nog een aantal verplichte inhoudingen af die het verschil maken tussen bruto en netto. Dit hele proces gebeurt bij het vakantiefonds, maar als werkgever is het cruciaal dat je de principes kent om je mensen goed te kunnen informeren.

Welke happen gaan er uit het brutobedrag?

Het brutovakantiegeld, dat berekend werd als 15,38% van het brutoloon aan 108%, wordt verminderd met twee belangrijke posten. Deze inhoudingen zijn wettelijk verplicht en zorgen ervoor dat alles fiscaal en sociaal netjes in orde is.

De twee voornaamste inhoudingen die het vakantiefonds doorvoert zijn:

  • Bijzondere socialezekerheidsbijdrage: Dit is een solidariteitsbijdrage die afhangt van het totale jaarinkomen van je medewerker. Simpel gezegd: hoe hoger het inkomen, hoe hoger deze bijdrage.
  • Bedrijfsvoorheffing: Zie dit als een voorschot op de personenbelasting. Fiscaal wordt vakantiegeld beschouwd als een ‘uitzonderlijke vergoeding’, waardoor er een hoger belastingtarief op van toepassing is dan op een gewoon maandloon.

De exacte percentages voor die bedrijfsvoorheffing variëren sterk en hangen af van de hoogte van het brutovakantiegeld. Wees niet verbaasd als dit oploopt tot meer dan 40% of zelfs 50% voor de hogere bedragen. Dat is vaak even slikken voor de werknemer, maar het is wettelijk zo bepaald.

De communicatie van het vakantiefonds: hier moet je op letten

Eens de inhoudingen verwerkt zijn, betaalt het vakantiefonds het nettobedrag uit aan je arbeider. Dit gebeurt doorgaans in de periode tussen 2 mei en 30 juni. Je medewerker krijgt het geld rechtstreeks op zijn of haar bankrekening, tenminste als die correct gekend is bij het fonds.

De klassieke vraag die je in mei gegarandeerd krijgt: "Waar blijft mijn vakantiegeld?" Als manager kan je hier proactief over communiceren. Vertel je team dat de betaling via het vakantiefonds loopt en dat ze het in die specifieke periode mogen verwachten. Dat stelt mensen gerust en toont dat jij de boel onder controle hebt.

Je arbeider ontvangt ook een gedetailleerde afrekening, de zogenaamde ‘vakantiecheque’, per post of digitaal in de eBox. Dit document geeft een glashelder overzicht van:

  1. Het berekende brutobedrag van het vakantiegeld.
  2. De details van de ingehouden socialezekerheidsbijdragen.
  3. Het bedrag van de bedrijfsvoorheffing.
  4. En tot slot: het finale nettobedrag dat op de rekening komt.

Door dit proces van vakantiegeld berekenen voor een arbeider, van bruto tot netto, te doorgronden, sta je veel sterker in je schoenen. Je kunt de meest voorkomende vragen van je personeel vlot beantwoorden. En dat versterkt je positie als een betrouwbare, goed geïnformeerde werkgever – iets wat enorm bijdraagt aan een positieve sfeer op de werkvloer.

Hoe Shyfter uw loonadministratie eenvoudiger maakt

Manuele berekeningen en het overtikken van data. We kennen het allemaal. Het is niet alleen tijdrovend, maar ook een broeihaard voor dure fouten en frustratie. Zeker in een sector waar flexibele uurroosters de norm zijn en elke prestatie correct moet worden vastgelegd voor een sluitende loonadministratie. Een platform als Shyfter pakt dit hele proces anders aan.

De basis voor een foutloze berekening? Betrouwbare data. Dankzij de intuïtieve tijdregistratie via de Shyfter-app worden alle prestaties, pauzes en afwezigheden van uw medewerkers tot op de minuut nauwkeurig bijgehouden. Gedaan met papieren timesheets en giswerk.

Een smartphone-app verbindt met de cloud voor salarisadministratie en tijdregistratie van werknemers.

De mobiele app van Shyfter synchroniseert naadloos met een centraal cloudplatform, waardoor alle personeelsdata direct beschikbaar is voor de payroll. Dit zorgt voor een vlekkeloze informatiestroom – cruciaal voor een correcte loonverwerking.

Naadloze integratie met uw sociaal secretariaat

De échte meerwaarde zit in de koppeling met de systemen die u al gebruikt. Shyfter is ontworpen om perfect samen te werken met uw sociaal secretariaat. Dit betekent dat alle cruciale data voor de berekening van het vakantiegeld – brutolonen, overuren, gelijkgestelde dagen – automatisch en correct worden doorgegeven.

Die automatisering maakt manuele export- en importacties overbodig, waardoor de kans op menselijke fouten tot quasi nul wordt herleid. U bespaart niet alleen uren administratief werk, maar garandeert ook dat uw bijdragen aan het vakantiefonds altijd op de juiste basis berekend worden.

De overstap naar een geautomatiseerd systeem voelt soms als een grote stap, maar in de praktijk is het de snelste weg naar gemoedsrust. Weten dat de loondata van elke medewerker, van de flexi-jobber tot de voltijdse kracht, altijd correct wordt doorgegeven, is onbetaalbaar.

Veel meer dan enkel vakantiegeld berekenen

De voordelen van zo'n geïntegreerd systeem reiken verder dan alleen het vakantiegeld berekenen voor een arbeider. Het zorgt voor een veel efficiëntere aanpak van uw volledige loonadministratie. Denk maar aan:

  • Correcte verloning: Alle gewerkte uren, inclusief toeslagen voor avond- of weekendwerk, worden automatisch verwerkt. Simpel.
  • Minder discussies: Medewerkers hebben via de app altijd een helder overzicht van hun prestaties, wat discussies over de loonbrief vermijdt.
  • Pure tijdswinst: De uren die u vroeger besteedde aan controle en data-invoer, kunt u nu investeren in wat écht telt: uw team en uw klanten.

Deze gestroomlijnde workflow wordt mogelijk gemaakt door de slimme koppelingen die Shyfter biedt. U kunt meer ontdekken over onze naadloze integraties met diverse payroll partners om te zien hoe we ook uw administratie kunnen vereenvoudigen. Zo wordt de loonverwerking een vlot en foutloos proces, elke maand opnieuw.


Veelgestelde vragen over vakantiegeld voor arbeiders

De berekening van het vakantiegeld voor arbeiders, dat is toch altijd een ander verhaal dan voor bedienden. Het roept vaak vragen op, zowel bij managers als bij medewerkers zelf. Logisch ook, want de regels zijn nu eenmaal helemaal anders. Hieronder vind je duidelijke antwoorden op de vragen die we in de praktijk het vaakst tegenkomen.

Wanneer wordt het vakantiegeld voor een arbeider precies uitbetaald?

Dit is misschien wel dé klassieker op de werkvloer. Het belangrijkste om te onthouden: het vakantiegeld wordt niet door jou als werkgever betaald. Dit loopt rechtstreeks via het bevoegde vakantiefonds, zoals de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie (RJV).

De uitbetaling gebeurt altijd in het vakantiejaar, ergens tussen 2 mei en 30 juni. Je arbeider ontvangt het bedrag dus rechtstreeks op zijn of haar bankrekening. Het is perfect normaal dat dit later gebeurt dan de uitbetaling van het dubbel vakantiegeld bij je bedienden.

Wat zijn gelijkgestelde dagen en tellen die mee voor het vakantiegeld?

Jazeker, en dit is een cruciaal detail voor een correcte berekening. Gelijkgestelde dagen zijn periodes waarin een arbeider niet werkt, maar toch sociale rechten opbouwt alsof hij of zij wel aan de slag was.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • Dagen van ziekte of een ongeval
  • Wettelijke feestdagen
  • Periodes van tijdelijke werkloosheid
  • Moederschapsrust

Voor deze dagen wordt een fictief loon meegeteld. Dit systeem zorgt ervoor dat de opbouw van het vakantiegeld gewoon doorloopt en beschermt dus de rechten van je medewerker bij onvrijwillige afwezigheid. Het vakantiefonds past dit allemaal automatisch toe.

Een veelgehoorde misvatting is dat een lange ziekteperiode het vakantiegeld volledig tenietdoet. Dankzij het systeem van gelijkgestelde dagen wordt die impact beperkt en behoudt de arbeider zijn rechten. Duidelijke communicatie hierover kan heel wat ongerustheid wegnemen.

Mijn arbeider is halverwege het jaar van werkgever veranderd, hoe werkt het dan?

Geen zorgen, het systeem is net ontworpen om dit soort situaties vlot op te vangen. Het vakantiefonds werkt eigenlijk als een centrale databank. Elke werkgever waar de arbeider in het vakantiedienstjaar (het vorige kalenderjaar dus) heeft gewerkt, heeft netjes bijdragen betaald op het verdiende loon.

Het fonds telt simpelweg alle prestaties en lonen van de verschillende werkgevers bij elkaar op. Daarna berekent het één totaalbedrag voor het vakantiegeld. Je medewerker krijgt dus één enkele uitbetaling die al zijn werkperiodes van dat jaar dekt, ongeacht het aantal jobs.

Wat is het verschil tussen enkel en dubbel vakantiegeld voor arbeiders?

Hier zit een fundamenteel verschil met de regeling voor bedienden. Voor arbeiders bestaat er geen aparte uitbetaling van enkel en dubbel vakantiegeld. Beide onderdelen zitten al verwerkt in één geïntegreerd bedrag.

De berekening van 15,38% op het brutoloon (aan 108%) dekt zowel het loon voor de vakantiedagen (het ‘enkel’ gedeelte) als de extra premie voor vakantie-uitgaven (het ‘dubbel’ gedeelte). Dit verklaart waarom arbeiders één keer per jaar een groter bedrag ontvangen, terwijl bedienden hun loon doorbetaald krijgen tijdens hun vakantie en daarnaast nog apart dubbel vakantiegeld krijgen.

Klaar om je planningsproces te revolutioneren?

Shyfter is meer dan alleen een plannings­tool – het is een complete oplossing voor personeelsbeheer, ontworpen om tijd te besparen, stress te verminderen en zowel werkgevers als werknemers tevreden te houden.